Xã Hòn Đất được thành lập theo chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của thị trấn Hòn Đất, xã Thổ Sơn, xã Lình Huỳnh và xã Nam Thái Sơn.
Sau khi thành lập, xã Hòn Đất có diện tích tự nhiên 28.170,81 ha, dân số 61.671 người với 15.774 hộ, được tổ chức thành 19 ấp. Trên địa bàn xã có nhiều dân tộc cùng sinh sống, gồm dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm và các dân tộc khác; trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 19,18% dân số toàn xã. Với địa hình đa dạng gồm đồng bằng, núi và biển, cùng hệ thống sông, kênh, rạch phong phú, xã Hòn Đất có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển nông nghiệp, thủy sản, thương mại, dịch vụ và du lịch.
Cơ cấu tổ chức của xã Hòn Đất được xây dựng theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, gồm: Đảng ủy xã, Hội đồng nhân dân xã, Ủy ban nhân dân xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã và các tổ chức chính trị - xã hội. Bên cạnh đó là các cơ quan chuyên môn, đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Ủy ban nhân dân xã, thực hiện chức năng quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công và phục vụ Nhân dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.
