Thưa quí vị và các bạn! Ngày 15/10, tại UBND xã Hòn Đất, đoàn công tác của Sở Nội vụ tỉnh An Giang do đồng chí Trương Long Hồ, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND xã Hòn Đất và UBND phường Hà Tiên để thẩm định hồ sơ đề nghị công nhận xã An toàn khu trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ.
Tiếp và làm việc với đoàn có lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND xã Hòn Đất và phường Hà Tiên; đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan, Ban Chỉ huy Quân sự, Công an, Phòng Văn hóa - Xã hội, Phòng Kinh tế, Văn phòng HĐND và UBND cùng công chức phụ trách tham mưu xây dựng hồ sơ của hai địa phương.
Tại buổi làm việc, đại diện Phòng Văn hóa - Xã hội xã Hòn Đất và phường Hà Tiên lần lượt trình bày báo cáo tóm tắt hồ sơ đề nghị công nhận xã An toàn khu, làm rõ những đóng góp của địa phương trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Căn cứ các tiêu chí quy định tại Điều 3 Quyết định số 40/2025/QĐ-TTg, xã Hòn Đất và phường Hà Tiên đạt 3/5 tiêu chí xác định xã An toàn khu gồm tiêu chí số 2, tiêu chí số 4 và tiêu chí số 5.
Theo hồ sơ, trong hai cuộc kháng chiến, Hòn Đất là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng, nơi hoạt động, xây dựng căn cứ của nhiều cơ quan cách mạng và lực lượng vũ trang. Nhân dân địa phương đã phát huy truyền thống yêu nước, đoàn kết, kiên trung, tích cực che chở, nuôi giấu, bảo vệ cán bộ lãnh đạo, chiến sĩ cách mạng; cung cấp lương thực, thực phẩm, tổ chức đưa đón cán bộ, xây dựng hầm trú ẩn và giữ gìn bí mật, bảo đảm an toàn cho các cơ quan cách mạng trước sự truy lùng, càn quét của địch.
Nhiều gia đình tại khu vực Nam Thái Sơn và Kinh Năm đã trở thành cơ sở cách mạng vững chắc, tiêu biểu như gia đình bà Đỗ Thị Phức, má Cồi, má Đoàn. Đặc biệt, chị Phan Thị Ràng, bí danh Tư Phùng, được nhân dân trìu mến gọi là Chị Sứ, đã tích cực vận động quần chúng xây dựng căn cứ cách mạng, tổ chức đấu tranh chính trị, binh vận và phối hợp với lực lượng vũ trang chống địch. Chị anh dũng hy sinh vào tháng 1/1962, trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và truyền thống cách mạng của quân dân Hòn Đất.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, địa bàn có các đơn vị như Liên Trung đoàn 122–124, Trung đoàn 131, Liên Trung đoàn 126–128 và Trung đoàn 304 hoạt động. Trong kháng chiến chống Mỹ, nhiều đơn vị tiếp tục đứng chân, chiến đấu trên địa bàn, tiêu biểu là Tiểu đoàn 410, Tiểu đoàn 207, Trung đoàn 20, mật danh Đoàn 61C, và Trung đoàn 101 thuộc Quân khu 9. Các lực lượng vũ trang địa phương và thanh niên xung phong cũng tham gia vận chuyển vũ khí trên tuyến đường chiến lược 1C.
Dựa vào địa hình núi đá, hang động, rừng cây và hệ thống kênh rạch, các đơn vị đã xây dựng căn cứ, tổ chức trú quân, triển khai hoạt động quân sự và phối hợp chiến đấu với quân dân địa phương. Sự hỗ trợ, che chở và tiếp tế của nhân dân đã góp phần bảo đảm an toàn lực lượng, duy trì hoạt động của các đơn vị và giữ vững căn cứ cách mạng.
Phong trào cách mạng trên địa bàn Hòn Đất, trong đó có các địa bàn thuộc xã Thổ Sơn, Nam Thái Sơn trước đây, không ngừng phát triển. Quân và dân địa phương đã kết hợp đấu tranh vũ trang với đấu tranh chính trị, binh vận; xây dựng cơ sở cách mạng, phát triển lực lượng du kích, duy trì các tuyến giao liên và vận chuyển chiến lược.
Nhiều trận đánh tiêu biểu đã diễn ra trên địa bàn, như trận chống càn tại Nam Thái Sơn tháng 9/1953; trận phục kích của du kích Nam Thái Sơn tại Kinh Tám tháng 6/1961; cuộc chiến đấu bảo vệ căn cứ Hòn Đất cuối năm 1961, đầu năm 1962; đặc biệt là trận chiến đấu 78 ngày đêm bảo vệ Ba Hòn năm 1969. Trong những năm 1970–1971, quân và dân địa phương tiếp tục phối hợp với bộ đội chủ lực chiến đấu tại Hòn Đất, Hòn Me và Hòn Sóc. Đến năm 1974, các lực lượng đồng loạt tiến công, tiêu diệt và bức rút nhiều đồn bốt, góp phần giải phóng khu vực Ba Hòn và xã Nam Thái Sơn.
Những đóng góp, hy sinh của quân và dân địa phương được ghi nhận qua các danh hiệu, phần thưởng cao quý. Hiện nay, trên địa bàn xã Hòn Đất có 62 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng được phong tặng và truy tặng danh hiệu; 10 người tham gia hoạt động cách mạng bị địch bắt tù đày; 76 thương binh, bệnh binh; 259 liệt sĩ và 30 người nhiễm chất độc hóa học.
Theo hồ sơ, Nhân dân và lực lượng vũ trang nhân dân xã Thổ Sơn được Chủ tịch nước tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân theo Sổ vàng số 93/CP ngày 30/8/1995; dân quân du kích xã Nam Thái Sơn được tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân theo Lệnh số 101/LCT ngày 6/11/1978. Đây là những ghi nhận đối với truyền thống đấu tranh cách mạng của các địa bàn thuộc xã Hòn Đất ngày nay.
Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Trương Long Hồ, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh An Giang, đề nghị địa phương tiếp thu các ý kiến đóng góp của đoàn công tác, tiếp tục rà soát, bổ sung và hoàn thiện hồ sơ theo quy định; đồng thời đẩy nhanh tiến độ thực hiện, bảo đảm hồ sơ đầy đủ căn cứ, tài liệu phục vụ công tác thẩm định, công nhận xã An toàn khu./.
Hương Trầm
