Gia đình là nơi mỗi người được yêu thương, tôn trọng và bảo vệ. Tuy nhiên, bạo lực gia đình vẫn có thể xảy ra dưới nhiều hình thức, không chỉ là đánh đập mà còn có thể là xúc phạm danh dự, kiểm soát, cô lập, ép buộc về tình dục, kinh tế hoặc bỏ mặc người thân.
Theo Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình số 13/2022/QH15, bạo lực gia đình bao gồm nhiều nhóm hành vi. Việc nhận diện đúng các hành vi này giúp mỗi người chủ động phòng ngừa, kịp thời bảo vệ bản thân và các thành viên trong gia đình.
1. Bạo lực về thể chất, sức khỏe, tính mạng
Các hành vi như hành hạ, ngược đãi, đánh đập, đe dọa hoặc cố ý xâm hại đến sức khỏe, tính mạng của thành viên gia đình đều là hành vi bạo lực gia đình.
Không ai có quyền sử dụng vũ lực để giải quyết mâu thuẫn trong gia đình.
2. Xúc phạm danh dự, nhân phẩm
Bạo lực không chỉ thể hiện bằng hành động mà còn bằng lời nói và cách ứng xử. Các hành vi lăng mạ, chì chiết hoặc cố ý xúc phạm danh dự, nhân phẩm thành viên gia đình cũng được xác định là hành vi bạo lực gia đình.
3. Cô lập, gây áp lực về tâm lý
Một số hành vi tưởng như chỉ là “kiểm soát người thân” nhưng nếu nhằm gây áp lực thường xuyên về tâm lý cũng có thể là bạo lực gia đình, như:
- Cưỡng ép người khác chứng kiến bạo lực đối với người hoặc con vật;
- Ngăn cản gặp gỡ người thân, các mối quan hệ xã hội hợp pháp, lành mạnh;
- Cô lập, giam cầm thành viên gia đình;
- Ngăn cản việc thực hiện các quyền, nghĩa vụ trong quan hệ giữa ông bà và cháu, cha mẹ và con, vợ và chồng, anh chị em với nhau.
4. Bỏ mặc, không chăm sóc người cần được bảo vệ
Bỏ mặc, không quan tâm; không nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ em, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người không có khả năng tự chăm sóc cũng là hành vi bạo lực gia đình.
Đặc biệt, đối với trẻ em, việc không giáo dục thành viên gia đình là trẻ em cũng thuộc nhóm hành vi được pháp luật quy định.
5. Kỳ thị, phân biệt đối xử trong gia đình
Không được kỳ thị, phân biệt đối xử về hình thể, giới, giới tính, năng lực của thành viên gia đình.
Mỗi thành viên trong gia đình đều cần được tôn trọng, đối xử bình đẳng và bảo vệ phẩm giá.
6. Xâm phạm đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình
Việc tiết lộ hoặc phát tán thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình nhằm xúc phạm danh dự, nhân phẩm của thành viên gia đình cũng là hành vi bạo lực gia đình.
Trong thời đại mạng xã hội, mỗi người cần đặc biệt thận trọng khi chia sẻ hình ảnh, thông tin riêng tư của người thân.
7. Bạo lực về tình dục và sinh sản
Pháp luật nghiêm cấm các hành vi:
- Cưỡng ép thực hiện quan hệ tình dục trái ý muốn của vợ hoặc chồng;
- Cưỡng ép trình diễn hành vi khiêu dâm; cưỡng ép nghe, xem, đọc nội dung khiêu dâm hoặc kích thích bạo lực;
- Cưỡng ép tảo hôn, kết hôn, ly hôn hoặc cản trở kết hôn, ly hôn hợp pháp;
- Cưỡng ép mang thai, phá thai hoặc lựa chọn giới tính thai nhi.
Hôn nhân và gia đình phải được xây dựng trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng, tôn trọng và yêu thương.
8. Bạo lực về kinh tế
Bạo lực gia đình còn có thể xảy ra thông qua việc kiểm soát, chiếm đoạt tài sản hoặc gây lệ thuộc về vật chất, như:
- Chiếm đoạt, hủy hoại tài sản chung của gia đình hoặc tài sản riêng của thành viên khác;
- Cưỡng ép học tập, lao động quá sức;
- Cưỡng ép đóng góp tài chính vượt quá khả năng;
- Kiểm soát tài sản, thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo ra sự lệ thuộc về vật chất, tinh thần hoặc các mặt khác.
9. Ép buộc rời khỏi nơi ở hợp pháp
Cưỡng ép thành viên gia đình ra khỏi chỗ ở hợp pháp trái pháp luật cũng là hành vi bạo lực gia đình.
Mỗi thành viên gia đình cần tôn trọng quyền về chỗ ở hợp pháp của nhau, không sử dụng việc đuổi khỏi nhà để gây áp lực hoặc kiểm soát người thân.
10. Bạo lực gia đình có thể xảy ra ngay cả khi đã chấm dứt quan hệ hôn nhân
Điều 3 Luật Phòng, chống bạo lực gia đình cũng quy định phạm vi áp dụng đối với một số mối quan hệ sau khi đã chấm dứt quan hệ hôn nhân hoặc quan hệ gia đình, trong đó có người đã ly hôn, người chung sống như vợ chồng và một số quan hệ cha mẹ, con riêng, anh chị em có liên quan.
Vì vậy, ly hôn hoặc chấm dứt chung sống không đồng nghĩa với việc mọi hành vi bạo lực giữa các bên đều nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của pháp luật.
HÃY CÙNG XÂY DỰNG GIA ĐÌNH KHÔNG BẠO LỰC
Bạo lực gia đình có thể để lại những tổn thương lâu dài về sức khỏe, tinh thần, danh dự, nhân phẩm và cuộc sống của nạn nhân, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người khuyết tật và những người không có khả năng tự chăm sóc.
Mỗi người dân hãy:
KHÔNG đánh đập – KHÔNG xúc phạm – KHÔNG kiểm soát – KHÔNG cô lập – KHÔNG ép buộc – KHÔNG bỏ mặc người thân.
Hãy lựa chọn tôn trọng thay cho bạo lực, chia sẻ thay cho áp đặt, yêu thương thay cho tổn thương.
Gia đình an toàn – Không bạo lực – Mỗi người đều được tôn trọng và yêu thương!
Thực hiện tuyên truyền theo Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022.
