Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là nguồn nhân lực chất lượng cao, lực lượng xung kích trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế. Để tạo điều kiện cho thanh niên phát triển toàn diện, phát huy tài năng, sức sáng tạo và tinh thần cống hiến, Luật Thanh niên năm 2020 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) đã quy định rõ các nguyên tắc bảo đảm thực hiện quyền, nghĩa vụ của thanh niên và chính sách của Nhà nước đối với thanh niên tại Điều 5.
Theo đó, việc bảo đảm quyền và nghĩa vụ của thanh niên được thực hiện trên các nguyên tắc cơ bản sau:
Thứ nhất, quyền và nghĩa vụ của thanh niên được công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm thực hiện theo quy định của Hiến pháp và pháp luật. Đây là nguyên tắc nền tảng nhằm khẳng định mọi thanh niên đều được pháp luật bảo vệ, được tạo điều kiện để học tập, lao động, sáng tạo, cống hiến và phát triển toàn diện, đồng thời phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với gia đình, cộng đồng và xã hội.
Thứ hai, bảo đảm bình đẳng trong thực hiện quyền và nghĩa vụ của thanh niên. Luật quy định không phân biệt dân tộc, giới tính, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hóa hay nghề nghiệp trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của thanh niên. Mọi thanh niên đều có cơ hội như nhau để học tập, làm việc, khởi nghiệp, tham gia các hoạt động xã hội và phát triển bản thân.
Thứ ba, phát huy trách nhiệm của toàn xã hội đối với thanh niên. Nhà nước, các cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục, gia đình và mỗi cá nhân đều có trách nhiệm quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi để thanh niên thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ theo quy định của Hiến pháp và pháp luật. Đây là sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội trong việc chăm lo, bồi dưỡng thế hệ trẻ.
Thứ tư, chính sách của Nhà nước phải hướng đến mục tiêu phát triển thanh niên. Các chính sách cần tạo điều kiện để thanh niên phát huy năng lực, thực hiện tốt quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình; đồng thời được xây dựng hoặc lồng ghép trong các chính sách của từng ngành, từng lĩnh vực và từng địa phương nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong từng giai đoạn.
Thứ năm, bảo đảm sự tham gia của thanh niên trong quá trình xây dựng và thực hiện chính sách. Luật nhấn mạnh việc tôn trọng, lắng nghe ý kiến, nguyện vọng của thanh niên khi xây dựng và triển khai các chính sách liên quan. Điều này góp phần bảo đảm các chủ trương, chính sách sát với thực tiễn, đáp ứng nhu cầu chính đáng của thanh niên và khuyến khích thanh niên tích cực tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội.
Thứ sáu, quan tâm đến thanh niên Việt Nam ở nước ngoài. Nhà nước có chính sách hỗ trợ, tạo điều kiện để thanh niên Việt Nam ở nước ngoài tham gia các hoạt động hướng về Tổ quốc, góp phần xây dựng đất nước, đồng thời giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.
Thứ bảy, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trách nhiệm đối với thanh niên. Luật quy định cơ quan, tổ chức, cá nhân không thực hiện hoặc thực hiện không đúng trách nhiệm theo quy định của Luật sẽ bị xử lý kịp thời, nghiêm minh theo quy định của pháp luật. Quy định này góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong việc triển khai các chính sách về thanh niên và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của thanh niên.
Việc thực hiện đầy đủ các nguyên tắc nêu trên có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng môi trường thuận lợi để thanh niên rèn luyện, học tập, lao động, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và cống hiến cho quê hương, đất nước. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để các cấp chính quyền, cơ quan, tổ chức và toàn xã hội phát huy trách nhiệm trong công tác chăm lo, giáo dục và phát triển thanh niên.
Mỗi thanh niên hãy chủ động học tập, nâng cao trình độ, chấp hành nghiêm Hiến pháp và pháp luật, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động tình nguyện, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới, góp phần xây dựng quê hương Hòn Đất ngày càng phát triển, văn minh và giàu đẹp.
